Home / Thời tiền sử / Núi Đọ – Di chỉ khảo cổ học thời đại đá cũ

Núi Đọ – Di chỉ khảo cổ học thời đại đá cũ

 

Núi Đọ hay còn được gọi là núi Quy Sơn, được bồi đắp bởi hợp lưu của sông Chu và sông Mã, thuộc địa phận 2 xã Thiệu Tân (huyện Thiệu Hóa) và xã Thiệu Khánh (thành phố Thanh Hóa). Năm 1960, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra tại nơi đây đã từng tồn tại một nền văn hóa thuộc sơ kỳ thời đại đá cũ, có niên đại cách ngày nay khoảng 30 đến 40 vạn năm.

Từ những năm 1960, các nhà khảo cổ học trẻ tuổi Việt Nam và Giáo sư P.I.Boriskovski đã phát hiện ra núi Đọ là một di chỉ ngoài trời, các công cụ được tìm thấy trên bề mặt, không có tầng văn hóa. Các công cụ được làm từ đá basalt, màu xanh xám, cứng, khó ghè vỡ, khi vỡ thì lại tạo ra những cạnh rất sắc, rất tiện để sử dụng phục vụ cho nhu cầu hàng ngày của người nguyên thủy.

Các loại hình hiện vật được tìm thấy ở núi Đọ bao gồm: mảnh tước, rìu tay, bôn, hạch đá, công cụ chặt tay… các nhà khảo cổ đã phát hiện ra rằng, để tạo nên những công cụ thô sơ như vậy thì người nguyên thủy phải dùng những vật cứng tương đương, có trọng lượng tương đối nặng để ghè và đá là vật liệu tốt nhất để người nguyên thủy dùng để chế tác công cụ và tạo ra những công cụ.

núi đọ
Di chỉ núi Đọ

Đặc trưng hiện vật di tích văn hóa núi Đọ

Hiện vật tìm thấy trong di tích núi Đọ gồm nhiều loại hình như mảnh tước, rìu tay, bôn, nhưng phổ biến nhất là mảnh tước.

 núi Đọ
Mảnh tước ở di chỉ núi Đọ

Mảnh tước

Có nhiều kích thước khác nhau, mảnh lớn nhất dài 14,7cm, mảnh nhỏ nhất dài 4cm, diện ghè cũng có khi rộng, nhưng cũng có khi diện ghè nhỏ. Những mảnh tước ở đây mang đặc trưng của mảnh tước Clacton – đặc trưng kỹ thuật cơ bản trong chế tác công cụ của con người thuộc sơ kỳ thời đại đồ đá cũ. Những mảnh tước ở đây có thể được sử dụng như một loại công cụ chính, có thể dùng để cắt, gọt, nạo, chặt.

núi Đọ
Công cụ đá núi Đọ

Hạch đá

Là những di vật còn sót lại khi mà con người ghè đá để tạo ra những mảnh tước, chúng thường không có hình dáng nhất định, kích thước không giống nhau. Trước khi đá được đem ra ghè, hạch đá không được định hình trước, thường thì mặt lõm của vết ghè trước làm diện ghè cho các lần ghè sau.

Công cụ chặt thô (hay còn được gọi là chopper)

Là những công cụ được ghè đẽo qua loa, có rìa lưỡi dày, mép uốn sóng, do những nhát ghè lớn chênh nhau ở hai mặt. Loại hình hiện vật này chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số các công cụ của người nguyên thủy ở núi Đọ.

núi đọ
Rìu tay

Rìu tay

Là những công cụ tiêu biểu cho sơ kỳ thời đại đá cũ – giai đoạn Sen-A sơn. Rìu được chia làm 2 phần: đốc cầm và lưỡi hình mũi nhọn; đốc cầm thường to, dày, cầm vừa lòng bàn tay. Rìu có hình dạng giống như hạt hạnh nhân, hình bầu dục, hình dáng khá hoàn chỉnh và tương đối chính xác. Rìu được chế tác trên cả hai mặt, có hình dáng cân xứng, có rìa lưỡi chạy xung quanh. Rìu tay ở núi Đọ tương đối hiếm và là loại hình hiện vật đẹp nhất được phát hiện ở đây.

Công cụ gần rìu

Đây là một loại hình hiện vật gần giống như những chiếc rìu tứ diện về hình dáng, chất liệu, kích thước, màu sắc, có số lượng lớn và được ghè đẽo cả hai mặt. Loại hình hiện vật này có hình dáng chữ nhật hoặc gần chữ nhật, hai cạnh dài được ghè đẽo cả hai mặt và đều có khả năng sử dụng.

Hiện nay các nhà khảo cổ học đã phát hiện được ở núi Đọ khoảng hơn 2.500 hiện vật, bao gồm nhiều loại hình hiện vật khác nhau và đá basalt đã được người nguyên thủy dùng làm nguyên liệu chế tác chính. Các công cụ này đều được chế tác tại chỗ, vì vậy núi Đọ được gọi là một di chỉ – xưởng.

Tuy nhiên, tại di chỉ này người ta không tìm thấy di cốt của con người (loài vượn Hominid đã được tìm thấy ở Trung Quốc và Indonesia). Theo J.S.Bowman, người khôn ngoan đã tồn tại ở Việt Nam khoảng 22.000 năm trước, vì vậy niên đại chính xác của công cụ đá núi Đọ vẫn chưa được thống nhất và hiện nay thì công cụ đá vẫn được tạm dùng làm hiện vật đại diện cho văn hóa sơ kỳ đá cũ ở Việt Nam. Do đã thoát khỏi yếu tố vượn để trở thành người, đã có ý thức về lao động và chế tác công cụ nên đã hình thành nên một nền văn hóa và có thể gọi là văn hóa núi Đọ.

About admin

Có thể bạn quan tâm

Lẫy nỏ- văn hóa đông sơn

Văn hóa Đông Sơn thời kỳ hoàng kim của nhà nước Văn Lang – Âu Lạc

Văn hóa Đông sơn thuộc thời đại đồng thau – sắt sớm (sơ kỳ thời …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *